دیابت بارداری

دیابت بارداری یکی از مشکلات شایع در دوران بارداری است که به دلیل افزایش سطح قند خون مادر بروز می‌کند و معمولاً پس از زایمان برطرف می‌شود. این وضعیت می‌تواند پیامدهای جدی برای مادر و جنین داشته باشد، از جمله افزایش خطر زایمان زودرس، ماکروزومی (بزرگی بیش از حد جنین)، مشکلات هنگام زایمان، و افزایش احتمال دیابت نوع ۲ در آینده.

علاوه بر این، کنترل ضعیف دیابت بارداری ممکن است موجب افزایش احتمال پره‌اکلامپسی و سایر عوارض بارداری شود. تشخیص و مدیریت زودهنگام از طریق رژیم غذایی مناسب، ورزش، و در صورت لزوم دارو، برای پیشگیری از این عوارض حیاتی است.

دیابت بارداری چیست؟

دیابت بارداری نوعی دیابت است که در دوران بارداری رخ می‌دهد و به دلیل ناتوانی بدن در استفاده موثر از انسولین برای تنظیم قند خون ایجاد می‌شود. این وضعیت معمولاً در نیمه دوم بارداری (اغلب بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸) تشخیص داده می‌شود و ممکن است برای مادر و جنین مشکلاتی ایجاد کند. برخلاف دیابت نوع ۱ و ۲ که پیش از بارداری وجود دارند، دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان برطرف می‌شود، اما مادران مبتلا در آینده در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند.

عوامل خطر شامل اضافه‌وزن، سابقه خانوادگی دیابت، سن بالا (بیش از ۲۵ سال)، و سابقه دیابت بارداری در بارداری‌های قبلی است. تشخیص این بیماری از طریق آزمایش تحمل گلوکز صورت می‌گیرد، و درمان آن شامل تغییر در رژیم غذایی، ورزش، و در برخی موارد مصرف انسولین یا داروهای دیگر می‌شود.

مدیریت صحیح دیابت بارداری برای پیشگیری از عوارضی مانند ماکروزومی (وزن زیاد جنین)، زایمان دشوار، و مشکلات متابولیک در نوزاد ضروری است.

علائم و نشانه های دیابت حاملگی

دیابت بارداری معمولاً علائم مشخص و قابل توجهی ندارد و به همین دلیل اغلب از طریق آزمایشات غربالگری در دوران بارداری تشخیص داده می‌شود. با این حال، در برخی موارد، علائم زیر ممکن است مشاهده شود:

1. تشنگی بیش از حد: احساس نیاز مداوم به نوشیدن آب.
2. افزایش دفعات ادرار: دفع مکرر ادرار، به ویژه در شب.
3. خستگی غیرمعمول: احساس ضعف یا خستگی که ممکن است به راحتی به بارداری نسبت داده شود.
4. تاری دید: به دلیل نوسانات سطح قند خون.
5. عفونت‌های مکرر: به خصوص عفونت‌های مثانه، واژن یا پوست.
6. افزایش وزن بیش از حد معمول: که ممکن است ناشی از قند خون کنترل‌نشده باشد.
7. احساس گرسنگی مداوم: حتی پس از غذا خوردن.

از آنجا که این علائم ممکن است با دیگر شرایط دوران بارداری اشتباه گرفته شوند، آزمایش غربالگری گلوکز در هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ بارداری برای تشخیص دقیق دیابت بارداری ضروری است. اگر این علائم را تجربه می‌کنید یا در گروه‌های پرخطر قرار دارید، با پزشک خود مشورت کنید.

بیشتر بخوانید : درمان ناباروری

علل و عوامل خطر دیابت حاملگی

بدن به طور طبیعی برای تولید انرژی انواع قندها و نشاسته موجود در موادغذایی را به قند گلوکز تجزیه کرده و در نهایت انرژی بدن را تولید می کند. در بارداری، جفت هورمون های مهم برای بارداری و سلامت و رشد جنین ترشح می کند و همین هورمون ها بر عملکرد انسولین و کارایی آن تأثیر می گذارند. بدن زن برای حفظ سطح قند در محدوده قابل قبول نیاز به تولید هورمون انسولین بیشتری دارد و بنابراین می توان گفت.

سطح انسولین در مراحل پیشرفته بارداری سطح هورمون انسولین در شرایط عادی دو یا شاید سه برابر می شود، بنابراین اگر بدن زن باردار قادر به تولید انسولین در سطح مورد نیاز بدن نباشد. سطح قند خون بالا می رود و سپس زن به دیابت بارداری مبتلا می شود.

ابتلا به دیابت بارداری ممکن است در برخی افراد به شکل نهفته وجود داشته باشد و گروهی از عوامل وجود دارد که به عنوان عوامل خطر شناخته می شوند. چنین عواملی باعث می شود زن در مقایسه با همسالان خود بیشتر در معرض ابتلا به دیابت بارداری قرار گیرد. مهمترین عوامل خطرساز در ابتلا به دیابت بارداری عبارتند از:

• اضافه وزن یا چاقی
• کم تحرکی و عدم فعالیت فیزیکی
• سابقه دیابت در بارداری های قبلی
• ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک
• سابقه ابتلا یکی از اعضای درجه اول به دیابت
• بارداری در سنین بالا

بیشتر بخوانید : بریچ جنین

مشکلات و عوارض دیابت بارداری

قند خون در زنی که دیابت حاملگی دارد به خوبی کنترل نمی شود و همین مورد می تواند منجر به مشکلاتی برای خانم باردار و کودک شود. مهمترین عوارض دیابت بارداری عبارتند از:

1- تولد نوزاد با وزن بالا

دیابتی که به خوبی کنترل نشده باشد، باعث شده که قند خون کودک به شدت افزایش پیدا کند. در نتیجه کودک بیش از حد تغذیه شده و بیش از حد رشد می کند. علاوه بر ایجاد ناراحتی برای زن باردار در چند ماه آخر بارداری، یک نوزاد سنگین وزن می تواند منجر به مشکلاتی در هنگام زایمان برای مادر و کودک شود. ممکن است برای زایمان نوزاد به زایمان سزارین احتیاج باشد. با زایمان طبیعی کودک می تواند با آسیب عصبی ناشی از فشار روی شانه هنگام زایمان متولد شود.

بیشتر بخوانید: سقط جنین

2- زایمان سزارین

در زایمان سزارین نوزاد از شکم مادر متولد می شود. خانمی که به دیابت مبتلا است و بیماری اش به خوبی کنترل نمی شود ، احتمال بیشتری برای انجام زایمان سزارین دارد. وقتی نوزاد با زایمان سزارین به دنیا می آید، دوران نقاهت طولانی تر است.

3- فشار خون بالا (پره اکلامپسی)

هنگامی که یک زن باردار فشار خون بالا داشته باشد و پروتئین در ادرار وجود داشته باشد و اغلب در انگشتان دست و پا تورمی داشته باشد که از بین نمی رود ، ممکن است دچار پره اکلامپسی شود. این عارضه یک مشکل جدی است که باید توسط پزشک دقیقا کنترل شود. فشار خون بالا می تواند هم به زن و هم به نوزاد متولدش آسیب برساند. همچنین ممکن است منجر به زایمان زودرس شود. در برخی موارد می تواند باعث تشنج یا سکته مغزی (لخته شدن خون یا خونریزی در مغز شود که در نتیجه می تواند منجر به آسیب مغزی شود. بر اساس تحقیقات انجام شده زنان مبتلا به دیابت بیشتر از زنان بدون دیابت به فشار خون بالا مبتلا می شوند.

4- قند خون پایین (هیپوگلیسمی)

مبتلایان به دیابت که انسولین یا داروهای دیابت دیگری مصرف می کنند، ممکن است قند خونشان به شدت کاهش یابد. قند خون پایین اگر به سرعت درمان نشود می تواند بسیار جدی و حتی کشنده باشد. اگر خانم ها قند خون خود را بررسی کنند و زود درمان آغاز شود، می توان از کاهش جدی قند خون جلوگیری کرد. اگر دیابت در دوران بارداری به خوبی کنترل نشده باشد ، کودک می تواند خیلی سریع پس از تولد دچار قند خون پایین شود. قند خون کودک باید چندین ساعت پس از زایمان تحت نظر باشد.

درمان دیابت بارداری

 هدف از درمان دیابت بارداری کنترل سطح قند خون زن باردار است تا در محدوده طبیعی قرار گیرد. برنامه درمانی که پزشک متخصص برای زنان مبتلا به دیابت بارداری تعیین می کند، اغلب با تغییر سبک زندگی شروع می شود که شامل تنظیم رژیم غذایی و ورزش منظم است. در اغلب مواقع پزشک برای کنترل سطح قند داروی مناسب تجویز می کند. متفورمین از رایج ترین داروهایی که به صورت خوراکی تجویز می شود. در مواقع پیشرفته تر نیز تزریق انسولین به زنان مبتلا به این بیماری توصیه می شود.

در صورت تجویز تزریق انسولین توسط پزشک، لازم است نحوه صحیح مصرف این تزریقات را به مادران آموزش داده شده و در هر صورت، صرف نظر از نوع داروی تجویز شده، خانم باردار باید هر داروی دیگری را به پزشک خود اطلاع دهد. توجه داشته باشید که از قطع داروهای دیابت بدون مشورت پزشک اجتناب کنید، زیرا می تواند بر سلامت جنین و مادر تاثیر جبران ناپذیری ایجاد کند.

بیشتر بخوانید : التهاب دهانه رحم 

5 نکته کلیدی برای زنان مبتلا به دیابت بارداری

پس از تشخیص دیابت در زنان حامله اغلب این بیماری با دارو و در برخی مواقع انسولین کنترل می شود، اما رعایت نکات زیر می تواند به روند بهبود و کاهش عوارض این بیماری کمک کند.

غذاهای سالم بخورید!

از برنامه غذایی مخصوص فرد دیابتی استفاده کنید و غذاهای سالم بخورید. یک متخصص تغذیه می تواند به شما در ایجاد یک برنامه غذایی سالم کمک کند. درباره برنامه ریزی وعده های غذایی مخصوص افراد دیابتی اطلاعات لازم را از پزشک خود کسب کنید. یک متخصص تغذیه همچنین می تواند به شما کمک کند یاد بگیرید چگونه قند خون خود را در دوران بارداری کنترل کنید.

به طور منظم ورزش کنید!

ورزش روش دیگری برای کنترل قند خون است. پس از بررسی با پزشک خود ، می توانید به طور منظم در حین و بعد از بارداری ورزش کنید. حداقل پنج روز در هفته و حداقل 30 دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط ​​داشته باشید. این مورد می تواند راه رفتن سریع ، شنا یا بازی با کودکان باشد.

قند خون را کنترل کنید!

از آنجا که بارداری باعث می شود نیاز بدن به انرژی تغییر کند، سطح قند خون می تواند خیلی سریع تغییر کند. طبق دستور پزشک ، در زمان های مناسب قند خون خود را بررسی کنید.در صورت نیاز انسولین مصرف کنید!گاهی اوقات زن مبتلا به دیابت بارداری باید انسولین مصرف کند. در صورت نیاز به مصرف انسولین، آن را طبق دستور مصرف کنید تا به کنترل قند خون کمک کند.

بعد از بارداری دیابت را بررسی کنید!

6 تا 12 هفته پس از تولد نوزاد ، و سپس هر 1 تا 3 سال تست دیابت بدهید. برای اکثر زنان مبتلا به دیابت بارداری ، دیابت به زودی پس از زایمان از بین می رود. در صورتی که از بین نرود، دیابت نوع 2 نامیده می شود. برای زنی که به دیابت حاملگی مبتلا شده است مهم است که بعد از بارداری به ورزش ادامه دهد و یک رژیم غذایی سالم داشته باشد تا از ابتلا به دیابت نوع 2 جلوگیری یا ابتلای به آن را به تعویق بیندازد. همچنین نیاز است که قند خون خود را هر 1 تا 3 سال یکبار بررسی کند.

کلام آخر

همان طور که اشاره شد، دیابت بارداری ممکن است به دلایل مختلفی انجام شود که بدون شک نیاز به درمان خواهد داشت. اگرچه دیابت اکثر زنان باردار پس از وضع حمل برطرف می شود، اما کنترل آن در دوران بارداری برای سلامت جنین و مادر بسیار حائز اهمیت است. کنترل نادرست دیابت در دوران بارداری احتمال نقص مادرزادی و سایر مشکلات را برای کودک شما افزایش می دهد. همچنین می تواند عوارض جدی برای زنان ایجاد کند. در صورت تشخیص دیابت بارداری زیر نظر متخصص زنان و زایمان قرار گرفته و با ایجاد یک سبک زندگی متعادل و مناسب این بیماری را کنترل کنید.