سرطان دهانه رحم (Cervical Cancer) یکی از شایعترین سرطانها در میان زنان است که در سلولهای دهانه رحم (بخش پایینی رحم که به واژن متصل میشود) ایجاد میشود. مهمترین عامل بروز این سرطان، عفونت پایدار با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. این ویروس از طریق تماس جنسی منتقل میشود و میتواند باعث تغییرات غیرطبیعی در سلولهای دهانه رحم شود. اگر این تغییرات در مراحل اولیه شناسایی و درمان نشوند، به مرور زمان میتوانند به سرطان تبدیل شوند.
انواع سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم یکی از سرطان ها در دستگاه تناسلی زنان است که با سرطان های تخمدان و رحم متفاوت است. این سرطان سلول های دهانه رحم یا همان سرویکس، قسمت تحتانی رحم متصل به واژن را درگیر می کند. متاسفانه این نوع سرطان یکی از شایع ترین سرطان ها و پس از سرطان سینه دومین سرطان در بین زنان است. به طور کلی سرطان دهانه به سه نوع تقسیم بندی می شود که عبارتند از:
۱. کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma)
این نوع شایعترین نوع سرطان دهانه رحم است و حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد موارد را تشکیل میدهد. سرطان از سلولهای نازک و تختی که سطح خارجی دهانه رحم را پوشاندهاند شروع میشود. کارسینوم سلول سنگفرشی معمولاً در ناحیهای به نام «منطقه تحولی» (Transformation Zone) ایجاد میشود که محل اتصال سلولهای غدهای و سنگفرشی است.
۲. آدنوکارسینوم (Adenocarcinoma)
این نوع سرطان حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد موارد سرطان دهانه رحم را شامل میشود و از سلولهای غدهای موجود در کانال سرویکس آغاز میشود. آدنوکارسینوم ممکن است نسبت به کارسینوم سلول سنگفرشی دیرتر تشخیص داده شود زیرا در عمق کانال دهانه رحم رشد میکند.
۳. انواع نادر (Rare Types)
علاوه بر دو نوع اصلی، انواع نادر سرطان دهانه رحم نیز وجود دارند؛ مانند آدنوسکواموس کارسینوما و سارکوم دهانه رحم. این انواع بسیار کمتر دیده میشوند اما ممکن است تهاجمیتر باشند و نیاز به درمانهای ویژه داشته باشند.
علل و عوامل خطر در سرطان دهانه رحم
بیش از 90 درصد سرطان دهانه رحم توسط ویروسی به نام ویروس پاپیلوما (HPV) ایجاد می شود عفونت با این ویروس در هنگام برقراری رابطه جنسی با فردی که ناقل این ویروس است منتقل می شود. انواع مختلفی از ویروس پاپیلوم وجود دارد که سبب ایجاد زگیلی تناسلی می شود، اما همه آن ها باعث سرطان دهانه رحم نخواهند شد.
| عامل | توضیحات |
|---|---|
| عفونت با ویروس HPV | مهمترین علت بروز سرطان دهانه رحم، ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است که از طریق تماس جنسی منتقل میشود. |
| شروع زودهنگام رابطه جنسی | داشتن رابطه جنسی در سنین پایین خطر ابتلا به عفونت HPV و در نتیجه سرطان را افزایش میدهد. |
| تعدد شرکای جنسی | هرچه تعداد شرکای جنسی بیشتر باشد، احتمال ابتلا به HPV و تغییرات سلولی غیرطبیعی بیشتر میشود. |
| سیگار کشیدن | مواد شیمیایی موجود در دخانیات باعث تضعیف سیستم ایمنی و افزایش خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم میشوند. |
| سیستم ایمنی ضعیف | زنانی که به دلیل بیماریهایی مانند HIV یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، بیشتر در معرض خطرند. |
| سابقه خانوادگی | وجود سابقه سرطان دهانه رحم در بستگان نزدیک میتواند ریسک ابتلا را افزایش دهد. |
| زایمانهای متعدد | زنانی که چندین بار زایمان طبیعی داشتهاند، احتمال بیشتری برای تغییرات سلولی دهانه رحم دارند. |
| استفاده طولانیمدت از قرصهای ضدبارداری | مصرف مداوم قر |
علائم سرطان دهانه رحم
متاسفانه تغییرات غیرمعمول در سلول های دهانه رحم تنها در موارد نادری باعث ایجاد علائم می شود. اگرچه این سرطان، به ویژه در مراحل اولیه هیچ علامت ظاهری ندارد، اما برخی از علائم می تواند نشان از این بیماری باشد. توجه داشته باشید که این علائم اغلب نشانه عفونت یا اختلال در هورمون ها است، با این وجود ممکن است نشانه ای از بیماری جدی تر مانند سرطان باشد. مهمترین علائم سرطان دهانه رحم عبارتند از:
- خونریزی غیرمعمول از واژن
- تغییر ناگهانی و بی دلیل در چرخه قاعدگی
- احساس درد یا خونریزی در هنگام روابط جنسی
- ترشحات خونی واژینال
- خونریزی در زنان یائسگی
- ناراحتی در طول رابطه جنسی
- ترشحات واژن با بوی قوی
- ترشحات واژینال مملو از خون
- درد لگن
تشخیص سرطان دهانه رحم
همان طور که اشاره شد، در مراحل اولیه سرطان سرویکس (دهانه رحم)، فرد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. لذا معاینات سالانه و توجه علائم هشداردهنده می تواند به تشخیص به موقع سرطان و درمان آن کمک کند.
1. تست پاپ اسمیر
این آزمایش با هدف تشخیص هرگونه تغییر غیرطبیعی در سلول های دهانه رحم و بیماری های پیش سرطانی برای رحم و دهانه رحم انجام می شود. اغلب افرادی که مشکوک به بیماری HPV یا سرطان های رحم و دهانه رحم هستند، باید این آزمایش را انجام دهند.
2. معاینه کولپوسکوپی و بیوپسی بافت دهانه رحم
کولپوسکوپی و بیوپسی از بافت دهانه رحم برای تایید تشخیص سرطان دهانه رحم، وجود وسلول های سرطانی در خارج از پوشش دهانه رحم انجام می شود.
بیشتر بخوانید: موثرترین روش درمان زگیل تناسلی
3. خراش داخل دهانه رحم
خراش داخل دهانه رحم که با نام کورتاژ داخل دهانه رحم نیز شناخته می شود، نوعی نمونه برداری است که به منظور تشخیص وجود سلول های سرطانی در کانال دهانه رحم صورت می گیرد.
4. بیوپسی مخروطی
بیوپسی مخروطی یا برداشتن بافت LEEP یکی دیگر از روش های تشخیصی برای سلول های سرطانی یا پیش سرطانی است. با استفاده از این روش ها نمونه ای از بافت دهانه رحم برای بررسی میکروسکوپی نمونه برداری می شود.
مراحل سرطان دهانه رحم
پس از تشخیص سرطان اولین قدم، مرحله بندی و ارزیابی میزان گسترش سرطان است. در واقع تعیین مرحله سرطان بسیاری ضروری بوده و به انتخاب بهترین درمان کمک می کند. به طور کلی مرحله بندی سرطان دهانه رحم به شرح زیر است:
- مرحله 0 (مرحله پیش سرطانی): در این مرحله سلول های پیش سرطانی وجود دارند.
- مرحله 1: در مرحله اول، سلول های سرطانی از سطح به بافت های عمیق تر دهانه رحم و احتمالاً در رحم و غدد لنفاوی مجاور رشد کرده اند.
- مرحله 2: در این مرحله سرطان فراتر از دهانه رحم و رحم رفته، اما به دیواره های لگن یا قسمت پایین واژن نفوذ نکرده است. در این مرحله ممکن است غدد لنفاوی مجاور را تحت تأثیر قرار گرفته شوند.
- مرحله 3: سلول های سرطانی در قسمت پایین واژن یا دیواره های لگن وجود دارند و ممکن است لوله هایی که ادرار را از مثانه حمل می کنند (حالب ها) را مسدود کنند. در این مرحله نیز ممکن است غدد لنفاوی مجاور درگیر شده باشند.
- مرحله 4: این مرحله از سرطانمتاسفانه مثانه یا راست روده را تحت تأثیر قرار می دهد. در این مرحله که پیشرفته ترین نوع سرطان دهانه رحم است، ممکن است سرطان در اندام های دورتر از جمله کبد، استخوان ها، ریه ها و غدد لنفاوی گسترش یابد.
روش های درمان سرطان دهانه رحم
هنگامی که سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه تشخیص داده شود، احتمال درمان بسیار زیاد است. به طوری که برخی از بانوان پس از پایان درمان امکان باردار شدن نیز دارند. اما درمان سرطان دهانه رحم در بیشتر مراحل بعدی آن شامل برداشتن سلول های سرطانی می شود که منجر به ناباروری شود. توجه به علائم سرطان دهانه رحم و هر تغییر در سیکل قاعدگی باید مورد توجه قرار گیرد. به طور کلی روش های درمانی مورد استفاده برای سرطان سرویکس (دهانه رحم) عبارتند از:
- هیسترکتومی، برداشتن غدد لنفاوی در ناحیه لگن که ممکن است نیاز به برداشتن هر دو تخمدان و لوله های فالوپ باشد.
- پرتو درمانی
- شیمی درمانی
میزان درمان های مورد نیاز با توجه به میزان رشد سلول های سرطانی تعیین می شود و همچنین امکان ترکیب تعدادی از درمان ها وجود دارد. پرتودرمانی روش استاندارد درمانی برای مراحل خاصی از سرطان دهانه رحم است. پرتودرمانی اغلب با جراحی انجام میشود. در پرتو درمانی با استفاده از پرتوهای فرکانس بالا سلول های سرطانی را نابود کرده یا تومورهای سرطانی را کوچک می کنند.
کلام آخر
سرطان سرویکیس یا دهانه رحم یکی از شایع ترین سرطان ها است که در بیشتر مواقع به دلیل عفونت HPV ایجاد می شود. تشخیص به موقع این بیماری ضامن حفظ جان زنان بسیاری است و نقش حیاتی در روند درمان آن دارد. اگرچه این نوع سرطان علائمی اولیه ندارد، اما اختلال در دوره قاعدگی، خونریزی غیر طبیعی از واژن و درد به هنگام مقاربت می تواند از علائم سرطان دهانه رحم باشد. امیدوارم این مطلب برای شما مفید بوده و اطلاعات لازم را کسب کرده باشید. در صورتی که در زمینه انواع سرطان های اندام تناسلی زنان سوالی دارید، در انتهای همین مقاله بخش دیدگاه آن را با دکتر بهناز بنی هاشمی متخصص زنان و زایمان و نازایی در اصفهان مطرح کنید.
سپاس فراوان از مطالب عالی شما درباره زگیل تناسلی