سرطان رحم کشنده است؟

پاسخ این پرسش به عوامل متعددی بستگی دارد، اما به‌طور کلی باید گفت:

در صورت تشخیص زودهنگام، سرطان رحم جزو سرطان‌هایی با پیش‌آگهی خوب و نرخ بقاء بالاست. اما در مراحل پیشرفته، می‌تواند کشنده باشد.

بسیاری از موارد سرطان رحم در مرحله اولیه تشخیص داده می‌شوند، چون علامت بارز آن یعنی خونریزی غیرطبیعی واژینال اغلب زودتر بیمار را به پزشک می‌کشاند. اگر بیماری در مراحل اولیه و محدود به داخل رحم باشد، درمان‌های مؤثری مانند جراحی (هیسترکتومی)، رادیوتراپی و در مواردی شیمی‌درمانی می‌تواند آن را کنترل یا حتی ریشه‌کن کند.

اما اگر تشخیص دیر انجام شود و سرطان به لایه عضلانی رحم، دهانه رحم، تخمدان‌ها یا سایر ارگان‌های لگن یا شکم گسترش پیدا کرده باشد، شانس درمان کامل کاهش یافته و بیماری ممکن است کشنده باشد.

چه عواملی مشخص می‌کنند که سرطان رحم کشنده است یا نه؟

۱. مرحله (Stage) سرطان
مهم‌ترین عامل در تعیین میزان خطر و احتمال مرگ، مرحله بیماری در زمان تشخیص است. سرطان مرحله ۱ که فقط محدود به آندومتر است، با نرخ بقاء بیش از ۹۰٪ همراه است. اما در مرحله ۴ که متاستاز به سایر اندام‌ها وجود دارد، بقاء ۵ ساله به حدود ۱۵٪ کاهش می‌یابد.

۲. نوع بافت‌شناسی تومور
نوع شایع سرطان رحم یعنی آدنوکارسینوم آندومتر پیش‌آگهی بهتری نسبت به نوع سارکوم رحم دارد که تهاجمی‌تر و مقاوم‌تر به درمان است.

۳. درگیری عروق لنفاوی یا متاستاز
در صورتی که سلول‌های سرطانی به غدد لنفاوی یا کبد و ریه‌ها رسیده باشند، درمان سخت‌تر شده و خطر مرگ افزایش می‌یابد.

۴. وضعیت سلامت عمومی بیمار
عواملی مثل سن بالا، ضعف سیستم ایمنی، بیماری‌های زمینه‌ای (مثل دیابت، نارسایی قلبی، چاقی شدید) بر توان تحمل درمان و پیش‌آگهی تأثیر می‌گذارند.

۵. پاسخ به درمان
برخی سرطان‌ها به‌خوبی به جراحی و پرتودرمانی پاسخ می‌دهند، اما در برخی دیگر احتمال عود وجود دارد.

علل سرطان رحم

برخی از عواملی که می توانند خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش دهند عبارتند از:

• یائسگی یا تاخیر در یائسگی (بعد از 55 سالگی)
• پوشش دیواره ضخیم شده (هایپرپلازی آندومتر)
• عدم تجربه بارداری و زایمان
• شروع زودرس قاعدگی (قبل از 12 سالگی)
• فشار خون بالا یا دیابت
• اضافه وزن یا چاقی
• سابقه خانوادگی سرطان تخمدان ، رحم یا روده
• داشتن یک بیماری ژنتیکی مانند سندرم کودن یا سندرم لینچ
• وجود تومور در تخمدان ، یا سندرم تخمدان پلی کیستیک
• استروژن درمانی یا درمان جایگزینی هورمون یا درمان باروری
• سابقه پرتودرمانی به لگن
• مصرف تاموکسیفن برای درمان سرطان پستان (فواید درمان سرطان پستان معمولاً بیشتر از خطر سرطان رحم است (در صورت نگرانی با پزشک خود صحبت کنید).

 تشخیص سرطان رحم

۱. معاینه لگنی

پزشک با بررسی واژن، دهانه رحم و رحم، علائم فیزیکی غیرطبیعی مانند بزرگ شدن رحم یا توده‌های غیرعادی را ارزیابی می‌کند.

۲. سونوگرافی ترانس‌واژینال

سونوگرافی از راه واژن، ضخامت آندومتر را مشخص می‌کند. ضخامت بیش از حد در زنان یائسه می‌تواند مشکوک به سرطان باشد. همچنین ساختار داخلی رحم و وجود پولیپ یا فیبروم‌ها نیز بررسی می‌شود.

۳. نمونه‌برداری از آندومتر (بیوپسی)

این روش کلیدی‌ترین راه تشخیص است. پزشک با وسیله‌ای نازک از لایه داخلی رحم نمونه‌برداری کرده و به آزمایشگاه می‌فرستد. اگر سلول‌های غیرطبیعی یا بدخیم مشاهده شود، تشخیص قطعی سرطان تأیید می‌گردد.

۴. هیستروسکوپی

در مواردی که نمونه‌برداری کافی نباشد یا نواحی مشکوک دقیق مشخص نشوند، از هیستروسکوپی استفاده می‌شود. در این روش دوربینی وارد رحم می‌شود و پزشک به‌طور مستقیم داخل رحم را مشاهده و نمونه‌برداری دقیق‌تری انجام می‌دهد.

۵. ام‌آرآی یا سی‌تی‌اسکن

در صورت تأیید سرطان، این آزمایش‌ها برای بررسی میزان گسترش بیماری به سایر اندام‌ها، غدد لنفاوی و مرحله‌بندی (Staging) دقیق به‌کار می‌روند.

هیستروسکوپی و نمونه برداری

هیستروسکوپ وسیله ای شبیه به تلسکوپ است که از طریق واژن به رحم شما وارد می شود و به متخصص زنان یا انکولوژیست زنان اجازه می دهد داخل رحم شما را ببیند. در طی این روش ، می توان نمونه ای از بافت گرفت و نمونه گیری انجام داد. نمونه برای آزمایش بیشتر در آزمایشگاه ارسال شود.

آزمایش خون و ادرار

آزمایش خون و ادرار ممکن است برای ارزیابی سلامت عمومی شما و اطلاع از تصمیمات درمانی استفاده شود.

تست های دیگر

اگر سرطان در رحم شما تشخیص داده شود ، ممکن است اسکن های دیگری انجام دهید تا ببینید آیا سرطان به سایر قسمت های بدن شما سرایت کرده است یا خیر. از جمله این آزمایشات می توان به اشعه ایکس ، سی تی اسکن یا ام آر آی و کولپوسکوپی نیز اشاره کرد. برای انواع خاصی از سرطان رحم مانند سارکوم ، ممکن است از اسکن PET استفاده شود.

درمان سرطان رحم

برای اکثر زنان مبتلا به سرطان رحم ، جراحی تنها روش درمانی مورد نیاز است. به ویژه اگر سرطان زود تشخیص داده شود و به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا نکرده باشد.

جراحی هیسترکتومی

رایج ترین روش درمان سرطان رحم برداشتن رحم و دهانه رحم با جراحی است. به این روش هیسترکتومی کلی گفته می شود. اگر لوله های رحمی و هر دو تخمدان نیز برداشته شوند ، به آن سالپنگو اوفورکتومی دو طرفه گفته می شود. تخمدان ها معمولاً برداشته می شوند تا خطر بازگشت یا عود مکرر سرطان کاهش یابد. این مورد به این دلیل است که تخمدان ها استروژن تولید می کنند، هورمونی که ممکن است باعث رشد سلول های سرطانی شود.

برای زنانی که قبل از شروع پروسه درمان، یائسه نشده اند و عمل جراحی دو طرفه سالپنگو اوفورکتومی انجام داده اند ، با برداشتن تخمدان ها یائسه می شوند. بنابراین اگر نگران این هستید که چگونه جراحی روی باروری شما تأثیر بگذارد ، مهم است که قبل از شروع درمان با متخصص خود مشورت کنید.

نکاتی در مورد خودداری از بلند کردن اجسام سنگین، رانندگی و مقاربت جنسی برای مدت کوتاهی در طول دوره نقاهت ، به بیمار گفته می شود.

پرتودرمانی برای درمان سرطان رحم

پرتودرمانی ، استفاده از اشعه ایکس برای از بین بردن یا آسیب رساندن به سلولهای سرطانی ، معمولاً به عنوان یک درمان جانبی برای کاهش احتمال بازگشت سرطان استفاده می شود. در برخی موارد با توجه به اندازه تومور ها و شدت گستردگی آن ها می توان به عنوان درمان اصلی پرتودرمانی کرد.

پرتودرمانی به صورت خارجی به نحوی انجام می شود که دستگاه اشعه را به سمت سلول های سرطانی و بافت اطراف آن هدایت می کند.

پرتودرمانی داخلی (براکی تراپی) ، به نحوی انجام می شود که مواد رادیواکتیو در لوله های نازکی قرار داده می شوند و در نزدیکی بافت های سرطانی قرار می گیرد.

پرتودرمانی در ناحیه لگن ممکن است باعث یائسگی شود ، بنابراین ، اگر نگران تاثیر روش درمانی بر روی باروری هستید، مهم است که قبل از شروع درمان ، نگرانی خود را با تیم درمانی مطرح کنید.

هورمون درمانی

در صورت گسترش سرطان یا عود دوباره سرطان (بروز مجدد) ، معمولاً هورمون درمانی انجام می شود. همچنین اگر جراحی گزینه مناسبی نباشد در برخی موارد از هورمون درمانی استفاده می شود. پروژسترون اصلی ترین درمان هورمونی برای زنان مبتلا به سرطان رحم است و به صورت قرص یا تزریق توسط پزشک عمومی یا پرستار انجام می گیرد. این روش درمانی به کوچک شدن برخی تومور ها و کنترل علائم کمک می کند.

شیمی درمانی

شیمی درمانی برای درمان انواع خاصی از سرطان رحم یا هنگامی که سرطان پس از جراحی یا رادیوتراپی دوباره عود می کند ، یا اگر سرطان به درمان هورمونی پاسخ ندهد ، به کار گرفته می شود. می توان برای کنترل سرطان و تسکین علائم از شیمی درمانی کمک گرفته شود. شیمی درمانی معمولاً به صورت دارویی تجویز می شود که از طریق وریدی به داخل رگ ها تزریق می شود. پزشک دوره شیمی درمانی و مدت زمان آن را مشخص می کند.

مراقبت بعد از درمان سرطان رحم

تیم پزشکی در برخی موارد سرطان رحم ، در مورد راهکارهایی برای کاهش علائم ناراحت کننده صحبت می کند و پیشنهاداتی ارائه می دهد. این مراقبت ها با هدف بهبود کیفیت زندگی بیمار با کاهش علائم سرطان انجام می شود. کنترل علائم و همچنین کاهش سرعت پیشرفت سرطان رحم ، می تواند درد را تسکین داده و به مدیریت علائم دیگر کمک کند. درمان ممکن است شامل پرتودرمانی ، شیمی درمانی یا سایر درمان های دارویی باشد.

تیم درمانی

بسته به نوع درمان بیمار، تیم درمانی ممکن است از تعدادی متخصص حرفه ای تشکیل شده باشد ، مانند:

• GP (پزشک عمومی) که از سلامت عمومی شما مراقبت می کند و برای هماهنگی درمان با متخصص همکاری می کند.
• آنکولوژیست زنان که سرطان های دستگاه تولید مثل زنان را تشخیص داده و درمان می کند
• متخصص زنان و زایمان که متخصص در درمان بیماری های دستگاه تولید مثل زنان.
• انکولوژیست پرتویی که درمان با پرتودرمانی را انجام داده و هماهنگ می کند.
• آنکولوژیست پزشکی که دوره شیمی درمانی را انجام داده و هماهنگ می کند.
• پرستاران سرطان که به پروسه درمان کمک می کنند و در طول دوره درمان، اطلاعات و پشتیبانی لازم را ارائه می دهند.
• سایر متخصصان در این حوزه مانند مددکاران اجتماعی ، داروسازان و مشاوران.

برای خواندن دیگر مطالب از دکتر بهناز بنی هاشمی متخصص زنان در اصفهان می توانید به بخش مقالات مراجعه کنید.