درمان ناباروری به مجموعهای از روشها و تکنیکهای پزشکی و غیرپزشکی اطلاق میشود که با هدف کمک به زوجهایی که در بارداری با مشکل مواجه هستند، انجام میشود. این درمانها شامل مشاورههای پزشکی، مصرف داروهای هورمونی، تکنیکهای جراحی و روشهای پیشرفتهای مانند تلقیح داخل رحمی (IUI) و لقاح آزمایشگاهی (IVF) میباشد.
انتخاب روش درمانی به عوامل مختلفی مانند علت ناباروری، سن زوجین و وضعیت سلامت عمومی آنها بستگی دارد. همچنین تغییر سبک زندگی، تغذیه مناسب و کاهش استرس میتوانند تأثیر بسزایی در بهبود باروری داشته باشند. امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی، بسیاری از زوجین توانستهاند با استفاده از این روشها به آرزوی فرزندآوری دست یابند.

آیا ناباروری مشکل زنانه است؟
ناباروری یک مشکل زنانه نیست و به طور مساوی میتواند مربوط به زنان، مردان یا هر دو باشد. آمارها نشان میدهد که تقریباً ۳۰ تا ۴۰ درصد از موارد ناباروری به مشکلات مربوط به زنان، ۳۰ تا ۴۰ درصد به مشکلات مربوط به مردان، و ۲۰ تا ۳۰ درصد به عوامل مشترک یا نامشخص مربوط میشود.
در زنان، ناباروری ممکن است به دلایلی مانند اختلال در تخمکگذاری، انسداد لولههای فالوپ، یا بیماریهایی مانند اندومتریوز و سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) رخ دهد. در مردان، عواملی مانند کاهش تعداد یا کیفیت اسپرم، اختلالات هورمونی، یا انسداد مجاری تناسلی میتواند سبب ناباروری شود.
تشخیص صحیح و درمان مناسب نیازمند بررسی و آزمایشهای دقیق برای هر دو نفر است. بنابراین، ناباروری مشکلی مشترک است و باید به صورت زوجی مورد توجه و درمان قرار گیرد.
علت ناباروری در مردان
ناباروری در مردان میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که عمدتاً به کیفیت یا کمیت اسپرم، مشکلات ساختاری و اختلالات هورمونی مربوط میشود. در ادامه برخی از مهمترین علل ناباروری در مردان آورده شده است:
1. مشکلات اسپرم:
- کاهش تعداد اسپرم: تولید ناکافی اسپرم (اولیگواسپرمیا) یا عدم تولید اسپرم (آزواسپرمیا) میتواند از دلایل اصلی ناباروری باشد.
- شکل غیرطبیعی اسپرم: اسپرمهای غیرطبیعی ممکن است توانایی حرکت و لقاح تخمک را نداشته باشند.
- ضعف حرکت اسپرم: اسپرمها ممکن است توانایی حرکت کافی برای رسیدن به تخمک را نداشته باشند.
2. اختلالات هورمونی:
- کاهش سطح هورمون تستوسترون یا سایر هورمونهای مرتبط با تولید اسپرم میتواند بر باروری تأثیر منفی بگذارد.
- مشکلات مربوط به عملکرد غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس که تنظیمکننده تولید اسپرم هستند.
3. عوامل ساختاری:
- انسداد مجاری تناسلی: انسداد در مجاری انتقال اسپرم (مانند وازدفرانس) ممکن است مانع خروج اسپرم شود.
- واریکوسل: گشاد شدن غیرطبیعی وریدهای کیسه بیضه میتواند دما و عملکرد بیضهها را تحت تأثیر قرار دهد.
- آسیب یا ناهنجاریهای مادرزادی: مشکلات ساختاری یا آسیب به اندامهای تناسلی.
4. عوامل محیطی و سبک زندگی:
- قرار گرفتن در معرض مواد سمی: تماس با مواد شیمیایی مضر، آفتکشها، فلزات سنگین یا تشعشعات میتواند بر تولید اسپرم تأثیر بگذارد.
- مصرف الکل، سیگار و مواد مخدر: این عوامل میتوانند تولید و کیفیت اسپرم را کاهش دهند.
- استرس و اضافه وزن: سبک زندگی ناسالم میتواند تولید هورمونها و اسپرم را مختل کند.
5. عوامل پزشکی:
- عفونتها: برخی عفونتها مانند اوریون، اپیدیدیمیت یا عفونتهای مقاربتی میتوانند باعث آسیب به دستگاه تناسلی شوند.
- بیماریهای مزمن: دیابت، بیماریهای خودایمنی و سرطان میتوانند تولید و عملکرد اسپرم را تحت تأثیر قرار دهند.
- جراحیها یا آسیبهای قبلی: جراحیهای بیضه یا ناحیه تناسلی ممکن است عملکرد تولید مثل را مختل کنند.
تشخیص و درمان ناباروری در مردان نیازمند آزمایشهای دقیق از جمله آنالیز اسپرم، آزمایشهای هورمونی و بررسیهای تخصصی است. با پیشرفتهای پزشکی، بسیاری از این مشکلات قابل درمان هستند.
علت ناباروری در زنان
در خانم ها، عملکرد تخمدان ها، لوله های فالوپ و رحم باید مورد بررسی قرار بگیرد.
اختلال در عملکرد تخمدان ها
سیکل قاعدگی خانم ها به طور میانگین، بیست و هشت روز می باشد. معمولا خانم هایی که سیکل قاعدگی نامنظمی دارند، تخمک گذاری در آن ها اتفاق نمی افتد. از جمله دلایل عدم تخمک گذاری می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سندرم تخمدان پلی کیستیک. اختلالی که باعث بر هم خوردن نظم سیکل و یا قطع قاعدگی می شود.
- عملکرد نامناسب غده هیپوفیز و یا هیپوتالاموس
- یائسگی
انسداد لوله های فالوپ
سابقه ابتلا به عفونت لگنی، سابقه ابتلا به گنوره آ و کلامیدیا، آندومتریوز و یا سابقه انجام جراحی از جمله عواملی هستند که احتمال انسداد لوله های فالوپ را افزایش می دهند.
غیر طبیعی بودن فرم رحم
بسته به علائم، تست اولتراسوند از رحم انجام می شود تا وجود فیبروم و یا هر گونه ناهنجاری ساختاری و آناتومی بررسی گردد.
درمان ناباروری
درمان ناباروری شامل روشهای متنوعی است که بر اساس علت ناباروری و شرایط فردی زوجین تعیین میشود. این روشها ممکن است شامل تغییر سبک زندگی، مصرف داروهای هورمونی برای تحریک تخمکگذاری در زنان یا افزایش تولید اسپرم در مردان، و درمانهای جراحی برای رفع انسداد لولههای فالوپ یا واریکوسل باشد.
در موارد پیشرفتهتر، از تکنیکهای کمکباروری مانند تلقیح داخل رحمی (IUI) و لقاح آزمایشگاهی (IVF) استفاده میشود. همچنین، روشهایی مانند تزریق اسپرم به سیتوپلاسم تخمک (ICSI) برای مشکلات اسپرم و اهدای تخمک یا جنین در شرایط خاص کاربرد دارند. انتخاب روش مناسب با مشورت پزشک و بر اساس نتایج آزمایشها و شرایط زوجین انجام میشود.
مصرف دارو
کلومیفن سیترات، دارویی است که با تاثیر بر روی غده هیپوفیز، به تخمک گذاری کمک می کند. این دارو عمدتا برای خانم های مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک و یا خانم هایی که مشکلات مربوط به تخمک گذاری دارند، تجویز می شود.
لیتروزول، دارویی است که سطح پروژسترون را به طور موقت پایین می آورد و باعث می شود مغز میزان طبیعی FSH تولید کند که نتیجه مصرف آن، افزایش تولید تخمک های بالغ در تخمدان ها می باشد.
گنادوتروپین ها، عمدتا برای خانم هایی تجویز می شوند که تخمک گذاری در آن ها انجام نمی شود.
متفورمین، داروی دیگری است که برای خانم های مبتلا به دیابت و یا سندرم تخمدان پلی کیستیک تجویز می شود.
نکته ای که باید به آن اشاره کنیم این است که مصرف دارو، احتمال چند قلوزایی را افزایش می دهد.
لقاح داخل رحمی (IUI)
در این روش، اسپرم های گرفته شده از مرد، داخل رحم زن کاشته می شوند. در برخی موارد، نیاز است قبل از انجام درمان، داروهایی به منظور تحریک تخمک گذاری مصرف شود. درمان ناباروری با IUI معمولا زمانی انجام می شود، که:
- عوامل مردانه در بروز ناباروری دخیل باشند.
- علت ناباروری مشخص نباشد.
لقاح خارج رحمی (IVF)
در این روش، اسپرم و تخمک گرفته شده در محیط آزمایشگاهی لقاح داده می شوند، سپس رویان بارور داخل رحم کاشته خواهد شد.
در پایان این که،
عدم بارداری بعد از یک سال رابطه جنسی محافظت نشده و عدم مصرف قرص پیشگیری از بارداری، با عنوان ناباروری در نظر گرفته می شود. این بازه زمانی برای خانم های بالای سی و پنج سال، شش ماه خواهد بود. بعد از مراجعه به پزشک، انجام تست های تشخیصی و تعیین علت ناباروری، درمان مناسب و موثر در نظر گرفته خواهد شد.
مصرف دارو، جراحی و یا تکنیک های باروری از جمله روش های درمانی هستند. لقاح داخل رحمی (IUI) و لقاح خارج رحمی (IVF) موفق ترین روش ها می باشند.



0 Comments