سرطان تخمدان چیست؟

سرطان تخمدان یکی از جدی‌ترین سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان است که معمولاً در مراحل اولیه علائم مشخصی ندارد و به همین دلیل اغلب دیر تشخیص داده می‌شود. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های غیرطبیعی در بافت تخمدان شروع به رشد و تقسیم کنترل‌نشده می‌کنند و می‌توانند به بافت‌های اطراف یا سایر نقاط بدن گسترش یابند. عوامل خطر شامل سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا سینه، جهش ژنتیکی BRCA1 و BRCA2، سن بالاتر، عدم بارداری و برخی شرایط هورمونی هستند. علائم اولیه ممکن است شامل نفخ مداوم، درد لگن یا شکم، تغییر در عادات ادراری و گوارشی، و کاهش یا افزایش وزن غیرعادی باشد.

تشخیص سرطان تخمدان معمولاً با ترکیبی از معاینه لگنی، سونوگرافی ترانس‌واژینال، آزمایش خون (مانند CA-125) و در برخی موارد نمونه‌برداری با جراحی انجام می‌شود. درمان بسته به مرحله بیماری شامل جراحی برداشت توده یا تخمدان‌ها، شیمی‌درمانی و در موارد خاص درمان هدفمند یا ایمونوتراپی است. تشخیص زودهنگام می‌تواند شانس بقا را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد، بنابراین توجه به علائم و انجام غربالگری در افراد پرخطر اهمیت زیادی دارد. داشتن سبک زندگی سالم، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و معاینات دوره‌ای می‌تواند در کاهش ریسک ابتلا یا شناسایی زودهنگام این بیماری مؤثر باشد.

علائم و نشانه های سرطان تخمدان چیست؟

علائم و نشانه‌های سرطان تخمدان که باید جدی گرفته شوند، شامل موارد زیر هستند:

• نفخ مداوم و بدون علت مشخص که بیش از چند هفته ادامه داشته باشد.
• درد یا فشار در ناحیه لگن و شکم که حالت مزمن پیدا کند.
• احساس سیری زودرس یا کاهش اشتها حتی با خوردن مقدار کمی غذا.
• تغییر در عادات ادراری مانند تکرر ادرار یا نیاز فوری به دفع.
• تغییر در عملکرد روده‌ها مثل یبوست یا اسهال مکرر.
• افزایش یا کاهش وزن غیرقابل توضیح در مدت کوتاه.
• خستگی مفرط و بی‌انرژی بودن بدون دلیل پزشکی واضح.
• درد در ناحیه کمر به‌ویژه اگر همراه با سایر علائم باشد.
• نامنظمی یا تغییرات غیرعادی در سیکل قاعدگی در زنان پیش از یائسگی.

اگر این علائم بیش از دو هفته ادامه پیدا کنند، باید حتماً به پزشک مراجعه شود تا ارزیابی دقیق و به‌موقع انجام گیرد.

بیشتر بخوانید : چسبندگی رحم

درمان سرطان تخمدان

درمان سرطان تخمدان معمولاً ترکیبی و مرحله‌محور است و با جراحی آغاز می‌شود. هدف جراحی، برداشت توده و کاهنده‌سازی حداکثری تومور (Debulking) است؛ در مراحل اولیه ممکن است درمانِ حفظ باروری با برداشتن یک تخمدان/لوله ممکن باشد، اما در مراحل پیشرفته‌تر معمولاً برداشتن هر دو تخمدان، لوله‌ها، رحم و نمونه‌برداری از غدد لنفاوی انجام می‌شود.

بسته به شرایط بیمار، جراحی می‌تواند به‌صورت لاپاراسکوپی یا باز انجام شود و در برخی بیماران ابتدا شیمی‌درمانی نئوادجوانت (قبل از جراحی) برای کوچک‌کردن تومور توصیه می‌شود. پس از جراحی، شیمی‌درمانی سیستمیک (اغلب بر پایه کاربوپلاتین/پاکلیتاکسل) تجویز می‌گردد؛ در مراکز منتخب و موارد خاص ممکن است HIPEC (شیمی‌درمانی گرم داخل صفاق) حین جراحی مدنظر قرار گیرد.

در سال‌های اخیر، درمان‌های نوین مانند تارگت‌تراپی و درمان نگهدارنده نقش پررنگی دارند. در تومورهای دارای جهش BRCA یا نقص ترمیم DNA، مهارکننده‌های PARP به‌عنوان درمان نگهدارنده بعد از پاسخ به شیمی‌درمانی کاربرد دارند و می‌توانند خطر عود را کاهش دهند. همچنین در برخی بیماران، افزودن بواسیزوماب (ضد‌آنژیوژنز) به شیمی‌درمانی یا به‌صورت نگهدارنده مفید است؛ ایمونوتراپی در زیرگروه‌های خاص یا کارآزمایی‌های بالینی بررسی می‌شود.

پیگیری منظم با معاینه، CA-125 (در بیماران مناسب) و تصویربرداری، مدیریت عوارض (کم‌خونی، نوروپاتی، تهوع)، اصلاح سبک زندگی و حمایت تغذیه‌ای/روانی بخشی از برنامه درمانی استاندارد است. توصیه می‌شود تصمیم‌گیری درمانی در یک تیم چندتخصصی و با توجه به مرحله بیماری، ژنتیک تومور و اولویت‌های بیمار انجام شود.