ناباروری بدون علت چیست؟

ناباروری بدون علت به شرایطی گفته می‌شود که زوجین علیرغم بررسی‌های جامع و انجام تمام آزمایش‌های تشخیصی استاندارد، علت مشخصی برای ناتوانی در بارداری پیدا نمی‌کنند. در این حالت، سلامت اسپرم‌ها، تخمک‌ها، لوله‌های رحمی، رحم و وضعیت هورمونی کاملاً طبیعی به نظر می‌رسد، اما همچنان زوج قادر به باردار شدن نیستند.

این نوع ناباروری ممکن است ناشی از عوامل ظریف و غیرقابل تشخیص مانند کیفیت ضعیف تخمک یا اسپرم، مشکلات در فرآیند لقاح، نقایص ژنتیکی جزئی، یا مشکلات ایمنی باشد. برای این گروه از زوج‌ها، روش‌های درمانی کمک‌باروری نظیر IUI یا IVF به عنوان راهکارهای مؤثر پیشنهاد می‌شود.

علل ناباروری غیر قابل توضیح

ناباروری غیرقابل توضیح یک وضعیت ناامید کننده است که در آن زوج ها علیرغم اینکه هیچ توضیح پزشکی واضحی برای ناباروری خود ندارند، نمی توانند باردار شوند. در حالی که دلایل دقیق ناباروری غیرقابل توضیح به خوبی شناخته نشده است، چندین عامل ممکن است که می تواند به این وضعیت کمک کند:

• اختلالات تخمک گذاری: حتی با وجود اینکه زنان مبتلا به ناباروری غیرقابل توضیح ممکن است تخمک گذاری طبیعی داشته باشند، ممکن است عدم تعادل هورمونی ظریفی در روند تخمک گذاری اختلال ایجاد کند.
• اختلال عملکرد اسپرم: حتی زمانی که تعداد، تحرک و مورفولوژی اسپرم طبیعی به نظر می رسد، ممکن است مشکلات اساسی وجود داشته باشد که توانایی آنها را برای بارور کردن تخمک کاهش دهد.
• مشکلات لوله فالوپ: حتی اگر لوله ها در مطالعات تصویربرداری طبیعی به نظر می رسند، ممکن است مسائل ظریفی در محیط لوله وجود داشته باشد که حرکت تخمک یا اسپرم را مختل کند.
• کیفیت تخمک: حتی اگر زنان مبتلا به ناباروری غیرقابل توجیه ممکن است سطوح هورمونی طبیعی داشته باشند و به طور منظم تخمک گذاری کنند، ممکن است مشکلاتی در کیفیت تخمک آنها وجود داشته باشد که احتمال لقاح یا کاشت آنها را کاهش می دهد.
• عوامل ایمونولوژیک: نشانه هایی وجود دارد که نشان می دهد سیستم ایمنی می تواند در ناباروری غیرقابل توضیح نقش داشته باشد. برخی از آنتی بادی ها یا سلول های ایمنی ممکن است در فرآیند لقاح یا لانه گزینی جنین اختلال ایجاد کنند.
• مهم است که به یاد داشته باشید که این عوامل لزوماً متقابلاً منحصر به فرد نیستند، و ممکن است مسائل متعددی در ناباروری غیرقابل توضیح وجود داشته باشد. با این حال، از آنجایی که این مسائل اغلب ظریف هستند و تشخیص آنها دشوار است، یافتن درمان‌های موثر برای زوج‌های مبتلا به ناباروری غیرقابل توجیه می‌تواند چالش برانگیز باشد.

همچنین بخوانید: درمان ناباروری در اصفهان

علائم ناباروری بدون علت

علائم ناباروری بدون علت به صورت خلاصه عبارت‌اند از:

• ناتوانی در باردار شدن پس از حداقل یک سال رابطه جنسی منظم و محافظت‌نشده
• طبیعی بودن سیکل‌های قاعدگی زن
• نتایج طبیعی آزمایش‌های اسپرم مرد
• نتایج طبیعی آزمایش‌های هورمونی زوجین
• طبیعی بودن آزمایش‌های تصویربرداری از رحم و لوله‌های رحمی
• عدم وجود نشانه‌های عفونت یا مشکلات ساختاری در دستگاه تناسلی زوجین
• عدم سابقه سقط مکرر یا مشکلات مشخص در گذشته

در واقع، مهم‌ترین علامت ناباروری بدون علت، نبود هیچ علامت خاص یا قابل تشخیص دیگری جز باردار نشدن است.

همچنین بخوانید : علت ناباروری در زنان

تشخیص ناباروری بدون دلیل

تشخیص ناباروری بدون دلیل (بدون علت مشخص) زمانی مطرح می‌شود که زوجین با وجود حداقل یک سال رابطه جنسی منظم و محافظت‌نشده، قادر به بارداری نباشند و کلیه ارزیابی‌های اولیه و آزمایش‌های معمول ناباروری در آن‌ها طبیعی باشد. این آزمایش‌ها معمولاً شامل موارد زیر است:

• بررسی وضعیت تخمک‌گذاری: آزمایش‌های هورمونی از جمله FSH، LH، استرادیول، پرولاکتین و پروژسترون طبیعی باشد.
• بررسی اسپرم مرد: آنالیز اسپرم (اسپرموگرام) طبیعی باشد.
• بررسی لوله‌های رحمی و رحم: انجام تصویربرداری (مانند هیستروسالپنگوگرافی یا HSG) یا لاپاراسکوپی که نشان دهد لوله‌ها باز و رحم طبیعی است.
• بررسی سلامت تخمدان‌ها: بررسی ذخیره تخمدانی از طریق AMH و سونوگرافی تخمدان که طبیعی باشد.
• معاینه فیزیکی زوجین کاملاً طبیعی باشد.
• سابقه پزشکی و جنسی زوجین طبیعی بوده و هیچ فاکتور آشکار و مشخصی برای ناباروری پیدا نشود.

در صورتی که تمام آزمایش‌ها طبیعی باشد ولی بارداری رخ ندهد، پزشک تشخیص ناباروری بدون علت (Unexplained Infertility) را مطرح کرده و به زوجین گزینه‌های درمانی مانند IUI، IVF یا ادامه تلاش برای بارداری طبیعی را پیشنهاد خواهد داد.

همچنین بخوانید : ناباروری ثانویه

درمان ناباروری بدون دلیل

درمان ناباروری غیرقابل توضیح می تواند چالش برانگیز باشد زیرا هیچ دلیل زمینه ای روشنی برای رسیدگی وجود ندارد. با این حال، چندین گزینه وجود دارد که ممکن است شانس بارداری را برای زوج هایی که با ناباروری غیرقابل توضیح دست و پنجه نرم می کنند افزایش دهد:

داروهای باروری: داروهای باروری اغلب برای تحریک تخمک گذاری در زنان مبتلا به ناباروری غیرقابل توضیح استفاده می شود. این داروها می توانند به تنظیم چرخه قاعدگی و افزایش شانس باردار شدن کمک کنند.

لقاح داخل رحمی (IUI): تلقیح داخل رحمی شامل قرار دادن اسپرم به طور مستقیم در رحم در طول تخمک گذاری است. این می تواند با دور زدن هرگونه مشکل بالقوه در حرکت اسپرم یا مخاط دهانه رحم، شانس باروری را افزایش دهد.

لقاح آزمایشگاهی (IVF): IVF شامل بازیابی تخمک ها از تخمدان ها و لقاح آنها با اسپرم در آزمایشگاه است. سپس جنین های حاصل به داخل رحم منتقل می شوند. IVF می‌تواند به ویژه برای زوج‌هایی که ناباروری غیرقابل توضیح دارند مفید باشد، زیرا هرگونه مشکل بالقوه در تعامل تخمک و اسپرم یا لقاح را دور می‌زند.

لانه گزینی: روشی است که شامل ایجاد یک سوراخ کوچک در لایه بیرونی جنین برای کمک به لانه گزینی راحت تر در رحم می شود. این ممکن است به ویژه برای زوج هایی که ناباروری غیرقابل توضیح دارند مفید باشد، زیرا می تواند شانس کاشت موفقیت آمیز را افزایش دهد.

تخمک یا اسپرم اهداکننده: در برخی موارد، استفاده از تخمک یا اسپرم اهداکننده ممکن است برای افزایش شانس لقاح توصیه شود. این ممکن است به ویژه برای زوج‌هایی که دچار ناباروری غیرقابل توضیح هستند و برای مدت طولانی در تلاش برای باردار شدن هستند مفید باشد.

توجه به این نکته مهم است که این گزینه‌های درمانی ممکن است برای هر زوجی که ناباروری غیرقابل توضیح دارند مؤثر نباشد و میزان موفقیت ممکن است بسته به عوامل فردی مانند سن و سلامت کلی متفاوت باشد. علاوه بر این، برخی از زوج ها ممکن است قبل از رسیدن به بارداری موفق به چندین دوره درمان نیاز داشته باشند.

به طور کلی، کلید درمان موفقیت آمیز ناباروری غیرقابل توضیح، همکاری نزدیک با یک متخصص باروری برای ایجاد یک برنامه درمانی فردی بر اساس نیازها و شرایط خاص شما است.

پیشگیری از ناباروری بدون علت

پیشگیری از ناباروری غیرقابل توجیه می تواند چالش برانگیز باشد زیرا علت اصلی آن همیشه مشخص نیست. با این حال، چندین عامل سبک زندگی وجود دارد که ممکن است به کاهش خطر ابتلا به ناباروری کمک کند:

حفظ وزن سالم: اضافه وزن یا کمبود وزن می تواند بر سطح هورمون ها تأثیر بگذارد و تخمک گذاری را مختل کند، که می تواند خطر ناباروری را افزایش دهد. حفظ وزن مناسب از طریق رژیم غذایی و ورزش ممکن است به کاهش خطر ابتلا به ناباروری کمک کند.

اجتناب از سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل: سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل می تواند به اندام های تولید مثل آسیب برساند و باروری را کاهش دهد. ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل ممکن است به کاهش خطر ابتلا به ناباروری غیر قابل توضیح کمک کند.

استرس را مدیریت کنید: استرس مزمن می تواند التهاب سطح هورمون و زخم در اندام های تناسلی را مختل کند که می تواند خطر ناباروری را افزایش دهد. انجام رابطه جنسی ایمن و انجام آزمایشات منظم برای بیماری های مقاربتی ممکن است به کاهش خطر ابتلا به ناباروری غیرقابل توضیح کمک کند.

محدود کردن قرار گرفتن در معرض سموم محیطی: قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی مانند آفت کش ها و مواد شیمیایی صنعتی می تواند سطح هورمون ها را مختل کرده و باروری را کاهش دهد. محدود کردن قرار گرفتن در معرض این سموم از طریق تجهیزات حفاظتی مناسب و اجتناب از قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مضر ممکن است به کاهش خطر ابتلا به ناباروری غیرقابل توضیح کمک کند.

نتیجه گیری

توجه به این نکته مهم است که اگرچه این عوامل سبک زندگی ممکن است به کاهش خطر ابتلا به ناباروری غیرقابل توضیح کمک کنند، اما ممکن است پیشگیری را تضمین نکنند. برخی از موارد ناباروری غیرقابل توضیح ممکن است ناشی از شرایط پزشکی زمینه ای یا عوامل ژنتیکی باشد که قابل پیشگیری نیستند. با این حال، حفظ یک سبک زندگی سالم و همکاری نزدیک با یک متخصص باروری ممکن است به افزایش شانس بارداری موفق کمک کند.