واژینیسموس (دخول دردناک) و راه های درمان آن

به انقباض غیر ارادی واژن به هنگام دخول آلت تناسلی یا هر جسمی (مانند تامپون) واژینیسموس گفته می شود که ممکن است همراه با درد باشد. احساس درد و ناراحتی به هنگام دخول، به ویژه در مواقعی که زن برای داشتن رابطه جنسی کامل آماده نیست، طبیعی خواهد بود. اما این شرایط زمانی یک بیماری تلقی می شود که زن علاوه بر داشتن شرایط مناسب برای رابطه جنسی، اما همچنان به هنگام دخول و حتی معاینه توسط پزشک با درد شدیدی مواجه می شود. در این مقاله قصد داریم شما را با درمان واژینیسموس یا همان دخول دردناک آشنا کنیم.

واژینیسموس چیست؟

واژینیسموس یک اختلال عضلانی و روانی در ناحیه واژن است که باعث انقباض غیرارادی عضلات اطراف دهانه واژن هنگام رابطه جنسی می‌شود. این انقباض ناخواسته معمولاً در لحظه ورود آلت یا حتی در زمان معاینه پزشکی رخ می‌دهد و باعث می‌شود رابطه زناشویی برای زن دردناک، دشوار یا غیرممکن شود. واژینیسموس یک بیماری جسمی صرف نیست، بلکه معمولاً با عوامل روانی مانند ترس از درد، اضطراب، تجربه‌های ناخوشایند گذشته یا آموزش‌های نادرست درباره رابطه جنسی ارتباط دارد.

این اختلال می‌تواند از ابتدای زندگی زناشویی (واژینیسموس اولیه) یا پس از مدتی رابطه طبیعی (واژینیسموس ثانویه) بروز پیدا کند. شدت آن در افراد مختلف متفاوت است و در بعضی خانم‌ها تنها احساس سوزش یا درد خفیف ایجاد می‌کند، در حالی‌که در دیگران مانع کامل برقراری رابطه می‌شود. خوشبختانه واژینیسموس قابل درمان است و با مراجعه به پزشک متخصص زنان و مشاور جنسی، در بیشتر موارد طی چند جلسه درمانی بهبود کامل حاصل می‌شود.

علائم واژینیسموس

واژینیسموس حالتی است که در آن عضلات اطراف واژن هنگام رابطه جنسی، معاینه پزشکی یا حتی تلاش برای ورود هر جسم خارجی، به‌صورت غیرارادی منقبض می‌شوند. این انقباض باعث می‌شود رابطه زناشویی یا معاینه واژن دردناک یا غیرممکن شود. شدت علائم در هر فرد متفاوت است، اما بیشتر خانم‌ها احساس درد، سوزش، ترس و ناتوانی در انجام رابطه را تجربه می‌کنند. این مشکل معمولاً همراه با اضطراب یا ترس از درد است و اگر درمان نشود، ممکن است به سردی جنسی یا استرس در زندگی زناشویی منجر شود.

واژینیسموس یک مشکل جسمی نیست، بلکه ترکیبی از واکنش‌های عضلانی و عوامل روانی است که بدن را در حالت دفاعی قرار می‌دهد. بسیاری از زنان مبتلا، حتی در صورت تمایل به رابطه، نمی‌توانند عضلات بدن خود را کنترل کنند. شناخت دقیق علائم این اختلال، گام اول در مسیر درمان و بازگشت به زندگی زناشویی سالم است.

علت بیماری واژینیسم

علت ایجاد این بیماری اغلب از سوی پزشکان ناشناخته است، امامعمولا با اضطراب یا ترس از داشتن رابطه جنسی مرتبط است. به هر حال کاملا مشخص نیست که اضطراب باعث واژینیسم می شود یا واژینیسموس سبب اضطراب و ترس از برقراری رابطه جنسی می گردد. برخی از زنان در همه موقعیت ها و با هر وسیله ای درد و ناراحتی را حس می کنند. در حالی که برخی از زنان تنها به هنگام آمیزش جنسی دچار این مشکل می شوند. در چنین شرایطی احتمال اینکه ترس از دخول سبب این بیماری باشد، بیشتر است. البته توجه داشته باشید سایر بیماری های زنان مانند عفونت و خشکی نیز می تواند باعث مقاربت دردناک شود. بنابراین مراجعه به متخصص زنان و زایمان برای تشخیص علت این بیماری ضروری است.

تشخیص واژینیسموس

تشخیص واژینیسموس معمولاً بر اساس شرح حال بیمار، علائم بدنی و معاینه دقیق توسط پزشک متخصص زنان انجام می‌شود. این اختلال به‌دلیل انقباض غیرارادی عضلات کف لگن در هنگام رابطه جنسی یا معاینه واژن بروز می‌کند، بنابراین پزشک ابتدا با گفت‌وگو درباره‌ی سوابق جسمی و روانی بیمار، به بررسی علت احتمالی می‌پردازد. بسیاری از خانم‌ها به‌دلیل خجالت یا ترس، از بیان مشکل خودداری می‌کنند، اما گفت‌وگوی صادقانه با پزشک، مهم‌ترین گام برای تشخیص دقیق است.

در مرحله بعد، پزشک ممکن است معاینه فیزیکی ملایمی انجام دهد تا واکنش عضلات واژن بررسی شود. در این معاینه، از هیچ وسیله تهاجمی استفاده نمی‌شود و هدف صرفاً بررسی میزان انقباض عضلات واژن و تشخیص تفاوت آن با سایر مشکلات مانند خشکی یا عفونت واژن است. اگر بیمار دچار اضطراب شدید باشد، پزشک ممکن است معاینه را به جلسات بعدی موکول کند و در ابتدا درمان‌های روان‌درمانی یا تمرین‌های آرام‌سازی را پیشنهاد دهد.

راه های درمان واژینیسم

اولین قدم برای درمان واژینیسموس مراجعه به متخصص زنان و تشخیص علت دخول دردناک است. به طورکلی مهمترین روش هایی که برای درمان این بیماری توصیه می شود، به شرح زیر است:

درمان با تمرینات آرام‌سازی عضلات کف لگن (کگل)

تمرینات کگل یکی از اصلی‌ترین روش‌های درمان واژینیسموس هستند. این تمرین‌ها کمک می‌کنند تا عضلات کف لگن قوی‌تر و قابل‌کنترل‌تر شوند. فرد با یادگیری انقباض و رهاسازی آگاهانه این عضلات، می‌تواند از انقباض‌های غیرارادی جلوگیری کند. انجام منظم تمرینات روزانه باعث کاهش تدریجی درد و ترس از رابطه می‌شود.

درمان با مشاوره روان‌درمانی

از آنجا که بخش زیادی از واژینیسموس منشأ روانی دارد، مراجعه به روان‌درمانگر یا سکس‌تراپیست بسیار مؤثر است. این جلسات به فرد کمک می‌کند تا ترس، اضطراب یا تجربه‌های ناخوشایند گذشته را شناسایی و کنترل کند. در روان‌درمانی، آموزش‌های صحیح درباره بدن و رابطه جنسی داده می‌شود تا ذهن و بدن هماهنگ‌تر عمل کنند.

درمان با دیلاتور واژینال

دیلاتور یا گشادکننده واژن وسیله‌ای پزشکی است که در اندازه‌های مختلف برای درمان تدریجی استفاده می‌شود. بیمار با راهنمایی پزشک یاد می‌گیرد به‌صورت مرحله‌به‌مرحله دیلاتورهای کوچک تا بزرگ‌تر را وارد کند تا بدن به ورود جسم خارجی عادت کند. این تمرین تدریجی باعث رفع ترس و کاهش انقباض عضلات واژن می‌شود.

درمان دارویی و موضعی

در برخی موارد پزشک برای کاهش درد یا اضطراب، داروهای موضعی مثل کرم بی‌حس‌کننده یا داروهای آرام‌بخش تجویز می‌کند. این روش به کاهش ناراحتی و اضطراب کمک می‌کند تا فرد بتواند سایر تمرینات درمانی را راحت‌تر انجام دهد. معمولاً درمان دارویی به‌تنهایی کافی نیست و به‌عنوان مکمل روش‌های دیگر استفاده می‌شود.

درمان با حمایت همسر

درمان واژینیسموس زمانی مؤثرتر است که همسر نقش حمایتی و صبورانه‌ای ایفا کند. رفتار درک‌کننده، ایجاد حس امنیت و پرهیز از فشار روحی به زن کمک می‌کند تا راحت‌تر با درمان پیش برود. گاهی جلسات زوج‌درمانی برای آموزش نحوه برخورد صحیح در این دوران توصیه می‌شود.

درمان با لیزر یا جراحی در موارد خاص

در موارد نادر که واژینیسموس ناشی از زخم، چسبندگی یا مشکلات ساختاری باشد، پزشک از لیزر یا جراحی محدود استفاده می‌کند. این روش برای رفع موانع فیزیکی و بازگرداندن عملکرد طبیعی واژن به کار می‌رود. معمولاً پس از عمل، تمرینات فیزیوتراپی و آرام‌سازی ادامه پیدا می‌کند تا نتایج کامل شود.

توصیه های پایانی

به طور کلی درمان واژینیسموس باید زیر نظر پزشک انجام شده و در این میان همکاری همسران نیز نقش اساسی در پیشرفت درمان دارد. توجه داشته باشید چه در شرایطی که انقباضات واژن به هنگام دخول غیر ارادی بوده یا ترس از رابطه سبب آن شده است، باید بدانید که حفظ آرامش کلید اصلی درمان این بیماری خواهد بود. بنابراین، حضور همسران و دلگرمی آنان می تواند شرایط روحی و جسمی زنان را تا حد زیادی بهبود ببخشد.

برای درمان واژینیسموس و دیگر مشکلات مربوط به سلامت جنسی و زنان، می‌توانید به دکتر بهناز بنی‌هاشمی مراجعه کنید. ایشان از متخصصان برجسته زنان، زایمان و نازایی هستند و در زمینه درمان واژینیسموس، عفونت‌های مزمن و زیبایی زنان تجربه بالایی دارند.